Pies jako zwierzę posiadające świetny węch już w dawnych czasach towarzyszył ludziom na polowaniach. Dzisiaj psy wykorzystuje się także do innych celów. Dla potrzeb służb mundurowych psy szkoli się pod kątem wyszukiwania broni i amunicji, do wyszukiwania narkotyków, a także zwłok ludzkich. Właśnie węch jest dla psa najważniejszym zmysłem. Jego nos jest niezwykle czułym "urządzeniem" potrafiącym wyłapać nawet bardzo delikatne zapachy. Ta wspaniała umiejętność może być wykorzystywana na wiele różnych sposobów. Kolejnym istotnym zmysłem psa jest słuch, znacznie czulszy niż człowieka. Psy są w stanie słyszeć dźwięki o częstotliwości lub tonacji dla nas ludzi zupełnie niesłyszalnej.
W garnizonie lubelskiej policji aktualnie „służbę pełni” blisko ad 80 psów. Zdecydowana większość to psy patrolowo - tropiące. Wykorzystywane są do tropienia śladów, działań antyterrorystycznych, działań związanych z zabezpieczaniem i przywracaniem naruszonego porządku publicznego podczas imprez masowych, do konwojowania niebezpiecznych przestępców, odnajdywania osób lub przedmiotów, a także pościgów za osobami podejrzanymi o popełnienie przestępstwa. Policyjne psy są nieocenione w wyszukiwaniu zapachów narkotyków, materiałów wybuchowych i zwłok ludzkich. 8 psów wykorzystywanych jest także przez ekspertów z Laboratorium Kryminalistycznego przy prowadzeniu badań osmologicznych. Obec­nie sto­so­wa­ne me­to­dy za­bez­pie­cza­nia śla­dów za­pa­cho­wych lu­dzi, moż­li­wość ich prze­cho­wy­wa­nia oraz po­rów­ny­wa­nia przy uży­ciu psów, po­zwa­la­ją na uzy­ska­nie i wy­ko­rzy­sta­nie in­for­ma­cji o spraw­cach prze­stępstw prak­tycz­nie na każ­dym eta­pie pro­ce­su kar­ne­go.
Kilka przykładów.
Służby dyżurne KPP w Kraśniku otrzymały zgłoszenie o zaginięciu 16-latka. Sprawa była poważna, zaginięcie dotyczyło dziecka z upośledzeniem umysłowym. Chłopiec wraz z rodzicami przebywał w kompleksie leśnym Szastarka - Polichna. Podczas prac dorosłych przy wycince drzew oddalił się w głąb lasu. Natychmiast zorganizowano akcję poszukiwawczą. Na miejsce skierowano funkcjonariuszy, w tym trzech przewodników z psami tropiącymi. O godz. 20: 45, w odległości około 2 km od miejsca zaginięcia, policyjny pies odnalazł 16-latka.
Puławscy policjanci zatrzymali 24-letniego mieszkańca Dęblina, który spowodował wypadek drogowy i zbiegł z miejsca zdarzenia porzucając auto. Ukrytego w krzakach uciekiniera 1, 5 kilometra dalej wytropił „Berg” - policyjny pies służbowy. Jak się okazało, 24-latek był ponadto poszukiwany przez sąd w celu doprowadzenia do aresztu śledczego. Mało tego, pijany mieszkaniec Dęblina podróżował skradzionym przez siebie autem dodatkowo łamiąc aktywny zakaz prowadzenia pojazdów.
Policjanci z powiatu bialskiego zatrzymali dwóch mężczyzn, którzy wdarli się na teren jednej z posesji w gm. Terespol. Zamaskowani sprawcy skrępowali domowników, pobili ich i zagrozili śmiercią. Zabrali z domu tysiąc złotych oraz biżuterię. Do napastników doprowadził funkcjonariuszy policyjny pies.
Z kolei policjanci z komisariatu w Niemcach dzięki wykorzystaniu psa tropiącego zatrzymali 20-latka, który podpalił swoim sąsiadom stodołę. Właściciel oszacował straty na 25 tys. złotych. W chwili zatrzymania sprawca był nietrzeźwy. Miał w organizmie prawie 2, 5 promila alkoholu.
By odnosić sukcesy w służbie najpierw trzeba stawić się na organizowany przez policjantów nabór. Policja kupuje psy, które ukończyły 12 miesięcy, a nie są starsze niż dwa lata. Psy, aby mogły pracować w naszej formacji poza wymogami zdrowotnymi muszą cechować się chęcią współpracy z człowiekiem. Przed „wstąpieniem do służby każdorazowo sprawdza się i ocenia predyspozycję psa do tresury policyjnej. Przed zakupem poddaje się go polowym próbom charakteru, które obejmują: aportowanie, szukanie przedmiotu z naniesionym nośnikiem zapachowym, reakcję na strzał, obronę przewodnika oraz czujność i popęd do samoobrony. Sprawdzana jest pasja psa do aportowania różnych przedmiotów, radość z zabawy i pewność w zachowaniu. Poszukiwane są predyspozycje do pracy węchowej w określonej specjalizacji. Przy sprawdzaniu odporności na strzał bada się reakcję na sam odgłos strzału. Ta umiejętność jest niezbędna w służbie. Pożądanym zachowaniem u psa jest brak jego reakcji na huk, spokój i równowaga. Badane są także zdolności obrończe psa i pewność jego zachowania w sytuacji zagrożenia pod nieobecność opiekuna. Pies poddawany takiej próbie powinien wykazać się czujnością opartą na nieufności oraz pożądaną ostrością. Spełnienie powyższych kryteriów kwalifikuje psa do służby w Policji.
Służba naszych czworonożnych towarzyszy trwa z reguły do 9 roku ich życia. Zdrowe psy, pozostające w dobrej kondycji pracują w policji nawet do 11 roku życia. Po tym okresie nieodpłatnie przekazywane są swoim przewodnikom. Pozostają lojalne, wierne, bezinteresowne i gotowe zawsze do niesienia pomocy.