Po klęsce Rosji w wojnie krymskiej nadzieje Polaków na odzyskanie niepodległości wzrosły, a działalność konspiracyjna nasiliła się. Rząd rosyjski, próbując zdusić konspirację, wprowadził brankę do wojska w styczniu 1863 r., co bezpośrednio przyspieszyło decyzję o powstaniu. „Jak oceniają historycy, podczas powstania miało miejsce ponad tysiąc starć, a w siłach polskich służyło w sumie ok. 200 tys. osób”. Mimo początkowych sukcesów, przewaga militarna Rosji rosła wraz z upływem czasu. Na przełomie 1863 r. siły rosyjskie w regionie liczyły około 400 tys. żołnierzy, podczas gdy powstańcy często operowali w mniejszych oddziałach, łącznie nie więcej niż 10 tys. partyzantów. Pomimo militarnej klęski powstanie stało się ważnym symbolem walki o wolność i inspiracją dla kolejnych pokoleń Polaków, w szczególności dla ruchów niepodległościowych na przełomie XIX i XX w. 

źródło: dzieje.pl