Następnie Wiceprezes Związku por. Andrzej Jaroszyński wygłosił rys historyczny na temat wydarzeń związanych z walką naszych przodków o wolność Ojczyzny, w obronie polskiej ludności Zamojszczyzny. Po przedstawieniu rysu wydarzeń sprzed 80 lat, jako dopełnienie wątku historycznego z piosenkami patriotycznymi „Biały orzeł, co wzbić się nie może” oraz „Aby ktoś mógł żyć” wystąpiły zuchenki z susieckiej „dziesiątki” - Dominika i Weronika Stefaniak.
Następnie została odprawiona polowa Msza Św. pod przewodnictwem Księdza Artura Sokoła - Proboszcza Parafii pw. Świętej Bożej Opatrzności w Bondyrzu, który wygłosił wzruszającą i pouczającą homilię.  Oprawę Mszy Św. zapewnili harcerze z 10. Drużyny „Traperski Krąg” im. Jana Leonowicza, ps. „Burta" z Suśca.
Po Mszy Św. głos zabrał Prezes ŚZŻAK Okręg Zamość Poseł na Sejm RP Sławomir Zawiślak, który odniósł się do wydarzeń sprzed 80 lat, przywołując bohaterskie czyny naszych przodków walczących w oddziałach AK i BCH w obronie wysiedlanej ludności Zamojszczyzny. Jednocześnie poinformował o działaniach Związku na rzecz przywracania pamięci o zapomnianym Powstaniu Zamojskim, których efektem była m.in. organizacja państwowych obchodów uroczystości 80. rocznicy wybuchu Powstania Zamojskiego w Warszawie w dniu 20 listopada 2022 roku, składającej się ze Mszy Św. w Katedrze Wojska Polskiego i uroczystości pod Pomnikiem Nieznanego Żołnierza z udziałem Szefa UdSKiOR Ministra Jana Józefa Kasprzyka, współorganizatora uroczystości w Warszawie oraz regionalnych w dniu 11 grudnia 2022 roku w Zamościu. Dodatkowo przypomniał, że tak ważne dla naszych Przodków hasło „Bóg, Honor, Ojczyzna” zobowiązujące do obrony interesu narodowego jest aktualne także w obecnych czasach. Przywołując czyn Bohaterów walczących w Powstaniu Zamojskim, którzy w sytuacji beznadziejnej wystąpili przeciwko potędze militarnej niemieckiej III Rzeszy i jednak zwyciężyli, wskazywał konieczność obrony polskiej państwowości i praw obywateli naszej Ojczyzny w każdej, nawet najtrudniejszej sytuacji. Podkreślał, że gdy w tej pracy będziemy zaangażowani to jesteśmy w stanie wygrać współczesne żywotne interesy polskie podobnie jak nasi Przodkowie. Poinformował, że Związek planuje kontynuację, podjętych już licznych działań, które mają na celu upamiętnienie wspomnianego Powstania, by trafić do świadomości młodego pokolenia z jego rysem historycznym i ww. przekazem ideowym. Międzypokoleniowa praca w Związku daje tego efekty, czego dowodem jest zaangażowanie młodego pokolenia w pracę Związku, jego rozwój oraz organizację uroczystości, konkursów, spotkań edukacyjnych itp.
 
Podczas uroczystości, zatwierdzoną przez Kancelarię śp. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, Odznaką Zasługi Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Zamość uhonorowany został Ksiądz Artur Sokół - Proboszcz Parafii pw. Świętej  Bożej Opatrzności w Bondyrzu. Odznakę wręczył Prezes ŚZŻAK O/Z Poseł S. Zawiślak w asyście członka Zarządu hm. Anny Rojek i Wiceprezesa por. Andrzeja Jaroszyńskiego.
 
Po okolicznościowych wystąpieniach nastąpił ceremoniał wojskowy, który przeprowadzili oficerowie i żołnierze 3. Batalionu Zmechanizowanego w Zamościu wraz z kompanią honorową tej jednostki WP. Apel Poległych odczytała kpt. Lidia Tobolska. Obchody zakończyły się złożeniem pod pomnikiem wieńców, kwiatów i zniczy pamięci.
 
Następnie organizatorzy uroczystości zaprosili zebranych na ciepły posiłek: m.in. wojskową grochówkę przygotowaną przez Druhów OSP w Płoskiem oraz kiełbaskę z ogniska.
 
W uroczystości obok ww. oraz członków ŚZŻAK O/Z i SRL Zamojszczyzna uczestniczyli zaproszeni goście m.in.: Jerzy Chróścikowski – Senator RP, mjr Agnieszka Gdula reprezentująca płka Krzysztofa Sarnowskiego – Dowódcę 2. Hrubieszowskiego Pułku Rozpoznawczego, mjr Marek Kuśmierczak reprezentujący ppłka Stanisława Styczyńskiego - Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w Zamościu, mjr Andrzej Mastalerz reprezentujący płka Radosława Kudraja – Dowódcę Garnizonu WP Zamość, bryg. Andrzej Szozda– Zastępca Komendanta Miejskiego PSP w Zamościu, mł. bryg. mgr inż. Piotr Gronowicz – Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Hrubieszowie, kpt. Piotr Grabczuk – Zastępca Dyrektora  Zakładu Karnego w Zamościu, Witold Marucha – Wicestarosta Powiatu Zamojskiego, Jerzy Marucha – Radny Rady Powiatu Zamojskiego, Agnieszka Adamczyk – Radna Rady Powiatu Zamojskiego, Janusz Brzozowski – Radny Powiatowy, członek Zarządu Stowarzyszenia Rozwoju Lokalnego Zamojszczyzna, Kazimierz Misztal – Burmistrz Krasnobrodu, Janusz Oś – za-ca Burmistrza Miasta Krasnobród, Radosław Cios – Mairot, Przewodniczący Rady Miejskiej Krasnobrodu, Mariola Czapla – dyrektor Krasnobrodzkiego Domu Kultury, Marek Walewander – Przewodniczący NSZZ „Solidarność” Oddział Zamość, Radny Rady Miasta Zamość, Andrzej Wojtyło – Dyrektor Roztoczańskiego Parku Narodowego, Radosław Maksymowicz zastępca Kierownika KRUS w Zamościu, członek Zarządu SRL Zamojszczyzna, Dariusz Poznański – komendant Posterunku Straży Leśnej reprezentujący Lucjana Bednarza – Nadleśniczego Zwierzyniec, st. chor. sztab. WP Grzegorz Pawlik – Weteran Misji Zagranicznych, Prezes Koła Miejskiego nr 1 ZKRPiBWP w Zamościu, mgr Józef Charczuk – członek Zarządu Okręgu ZKRPiBWP w Zamościu, Franciszek Cieplak – Prezes Towarzystwa Miłośników Zwierzyńca, 10.Drużyna harcerska „Traperski Krąg” z Suśca na czele z harcmistrz Anną Rojek, Piotr Rypina – komandor rajdów po Roztoczu nie tylko dla motocykli pn. „Ojczyzna to pamięć i groby – przez historię na motocyklu oraz liczni mieszkańcy gminy i okolic, młodzież szkolna.
W uroczystości wzięło udział 15 pocztów sztandarowych, w tym Sztandar Wojska Polskiego; 10 sztandarów ŚZŻAK, w tym sztandar Okręgu oraz sztandary Kół Rejonowych – Komarów, Łabunie, Zamość, Zwierzyniec, Stary Zamość, Susiec, Sitno, Skierbieszów, Uchanie, Koła Rejonowego AK w Krasnobrodzie, którym opiekuje się Szkoła Podstawowa w Kaczórkach; sztandar Oddziału Zamojskiego NSZZ „Solidarność”, sztandary Szkół - Szkoły Podstawowej w Kaczórkach, Szkoły Podstawowej w Majdanie Wielkim, Szkoły Podstawowej Zespołu Szkół w Krasnobrodzie.
   Dowódcą Kompani Honorowej był ppor. Jakub Piasny, Poczet Sztandarowy WP wystawił 25. Batalion Lekkiej Piechoty OT, Poczet flagowy wystawił 18.Pułk Przeciwlotniczy z Sitańca.   
                                                                                        
Serdecznie dziękujemy za liczny udział w uroczystości i wspólne upamiętnienie 80. rocznicy Bitwy pod Lasowcami. Zapraszamy za rok.
 
Sekretariat Światowego
Związku Żołnierzy
Armii Krajowej Okręg Zamość