Miasto-twierdza, jaką był przez wieki Zamość, otoczone wielobokiem fortecznym, zbudowanym wedle najnowocześniejszych zasad sztuki fortyfikacyjnej, szkoły nowowłoskiej fortyfikacji bastionowej, przez wiele dziesięcioleci tworzyły z Zamościa niezdobytą redutę, zarówno dzięki znakomitemu rozplanowaniu i realizacji jego urządzeń obronnych, jak i wyposażeniu w sprawną i liczną załogę uzbrojoną w nowoczesną artylerię. Twierdza zamojska, oparta o teren bagienny, podmokły znakomicie ufortyfikowana, przez kilka wieków stanowiła jeden z najbardziej obronnych kompleksów fortyfikacyjnych na ziemiach polskich. Wystawa w Muzeum Zamojskim ma przede wszystkim wymiar edukacyjny i skierowana jest w głównej mierze do młodzieży, studentów i nauczycieli, a także do tych wszystkich, którzy pasjonują się historią Zamościa jako twierdzy na przestrzeni dziejów. Wymiar edukacyjny podkreślają, obok oryginalnych eksponatów (starodruków, tekstów traktatów fortyfikacyjnych XVI-XIX w., broni i elementów technicznych używanych przy wznoszeniu twierdzy), także plany twierdz i plansze poglądowe obejmujące ewolucję teorii fortyfikacyjnych, odnoszących się bezpośrednio m.in. do epoki w której powstawał Zamość, jak i okresów modernizacji i rozbudowy twierdzy w XVII i XIX stuleciu. Obok tego zaprezentowany zostanie także obraz historycznego Zamościa, szczególnie w początkach XIX stulecia, kiedy to w pełni ukształtował się charakter miasta jako twierdzy, co podkreślają wszystkie widoki i opisy Zamościa z tej epoki. Na wystawie znalazły się obiekty ze zbiorów Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Archiwum Państwowego w Zamościu, Książnicy Zamojskiej im. Stanisława K. Zamoyskiego i zbiorów własnych Muzeum Zamojskiego w Zamościu.

Dr Jacek Feduszka
Muzeum Zamojskie w Zamościu.