„Chciałabym, aby dochodzenie zagranicznych wierzytelności było tak łatwe, jak w procedurze krajowej” – oświadczyła komisarz ds. sprawiedliwości Viviane Reding. „Z powodu nieściągalnych wierzytelności przedsiębiorstwa tracą około 2,6% rocznych obrotów. W warunkach jednolitego rynku jest to słaby punkt, który powinniśmy naprawić jak najszybciej i bez wahania! Przedsiębiorstwa potrzebują prostego rozwiązania – zarządzenia zabezpieczenia rachunku bankowego skutecznego w całej Europie – tak aby środki pozostały na rachunku do czasu, gdy sąd podejmie decyzję o zwrocie należnej kwoty. W tych trudnych ekonomicznie czasach przedsiębiorstwa potrzebują szybkich odpowiedzi. Liczy się każde euro, zwłaszcza dla małych przedsiębiorstw”.
99% przedsiębiorstw w UE to przedsiębiorstwa małe i średnie (MŚP). Około 1 miliona z nich ma problemy ze ściąganiem zagranicznych wierzytelności. Procedury ich dochodzenia z zagranicy są skomplikowane, co podnosi koszty przedsiębiorstw prowadzących wymianę handlową w UE. Do najczęstszych problemów zaliczyć można różnice w przepisach krajowych oraz koszty związane z zatrudnieniem dodatkowego prawnika i tłumaczeniem dokumentów. Osoby fizyczne mają podobne trudności z odzyskaniem pieniędzy od niesolidnych dostawców lub osób nie wywiązujących się z zobowiązań alimentacyjnych, które znajdują się w innym kraju UE.
Dzisiejsza inicjatywa ustawodawcza ma na celu ułatwienie dochodzenia zagranicznych roszczeń i zapewnia wierzycielom większą pewność co do odzyskania wierzytelności, przez co zachęca do wymiany handlowej na jednolitym rynku. Inicjatywa ta jest częścią programu Komisji „Wymiar sprawiedliwości na rzecz rozwoju”, którego celem jest wykorzystanie możliwości związanych ze wspólnym unijnym obszarem wymiaru sprawiedliwości do celów handlu i rozwoju.
Przebieg procedury
Rozporządzenie ustanawia nowe europejskie zarządzenie zabezpieczenia rachunku bankowego, które umożliwi wierzycielowi zabezpieczenie należnej mu kwoty na rachunku bankowym dłużnika. Zarządzenie to może mieć kluczowe znaczenie dla procedur dochodzenia wierzytelności, ponieważ uniemożliwi ono dłużnikom usunięcie lub rozdrobnienie majątku w czasie potrzebnym do uzyskania i wyegzekwowania orzeczenia w sprawie głównej. Zwiększy to szanse na odzyskanie zagranicznych wierzytelności.
Nowe europejskie zarządzenie umożliwi wierzycielom zabezpieczenie środków przechowywanych na rachunkach bankowych na tych samych zasadach we wszystkich państwach członkowskich UE. Co ważniejsze, nie wiąże się to z jakimikolwiek zmianami w krajowych systemach zabezpieczenia majątku. Komisja dodaje jedynie europejską procedurę, z której wierzyciele mogą skorzystać w celu odzyskania wierzytelności z innego państwa UE. Nowa procedura ma charakter tymczasowej procedury zabezpieczającej. Aby faktycznie odzyskać pieniądze, wierzyciel będzie musiał uzyskać prawomocne orzeczenie w sprawie głównej zgodnie z przepisami prawa krajowego lub skorzystać z jednej z uproszczonych procedur europejskich, takich jak europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń.
Europejskie zarządzenie zabezpieczenia rachunku bankowego będzie dostępne dla wierzycieli jako alternatywa dla rozwiązań obowiązujących w prawie krajowym. Będzie ono miało charakter ochronny, gdyż będzie służyć jedynie zablokowaniu rachunku dłużnika, ale nie pozwoli na wypłatę środków na rzecz wierzyciela. Narzędzie to będzie miało zastosowanie jedynie w sprawach transgranicznych. Europejskie zarządzenie zabezpieczenia rachunku bankowego będzie wydawane w postępowaniu bez udziału stron. Oznacza to, że będzie wydawane bez wiedzy dłużnika, zapewniając w ten sposób efekt zaskoczenia. Dzisiejsza inicjatywa wprowadzi wspólne przepisy dotyczące właściwości sądu oraz warunków i trybu wydania zarządzenia; nakazu ujawnienia informacji dotyczących rachunków bankowych; trybu wykonania zarządzenia przez sądy i organy krajowe; a także środków odwoławczych dostępnych dla dłużnika oraz innych elementów ochrony pozwanego.  

Marta Angrocka-Krawczyk
Wydział prasy
Komisja Europejska Przedstawicielstwo w Polsce