„Gospodarka UE znajduje się w krytycznym punkcie. Ożywienie gospodarcze w Europie umacnia się, ale nie we wszystkich krajach w tym samym tempie – ponadto w wielu obszarach nadal panuje duża niepewność”, stwierdził przewodniczący José Manuel Barroso. „Państwa członkowskie uzgodniły w marcu szereg istotnych zobowiązań na najbliższe 12-18 miesięcy. Teraz każde z nich musi zagwarantować, że wywiąże się z nich w sposób dostosowany do swojej sytuacji krajowej. Komisja przekazuje dziś państwom członkowskim własną ocenę ich planów krajowych w postaci ukierunkowanych i wymiernych zaleceń dostosowanych do sytuacji każdego kraju. Wiemy, że osiągnięcie tych celów, które wspólnie sobie wyznaczyliśmy, wymaga czasem trudnych wyborów. Jeśli jednak wszyscy rzeczywiście dołożymy starań, umożliwimy Europie wyjście z kryzysu i zapewnimy nasz przyszły dobrobyt.”
Po raz pierwszy w tym roku zalecenia dla poszczególnych krajów są częścią europejskiego okresu oceny, przy pomocy którego państwa członkowskie i Komisja ściślej koordynują politykę gospodarczą i budżetową. Po uzgodnieniu priorytetów na poziomie UE państwa członkowskie przedłożyły swoje krajowe programy, które Komisja oceniła, nadając tej ocenie formę ukierunkowanych, wymiernych i przystosowanych do potrzeb każdego kraju zaleceń.
Ogólnie rzecz biorąc, państwa członkowskie starały się uwzględnić w swoich programach uzgodnione priorytety unijne, a leżące u ich podstaw założenia makroekonomiczne są zasadniczo realistyczne. Programom krajowym brakuje jednak często ambicji i precyzji. Wiele państw członkowskich musi zintensyfikować działania w zakresie konsolidacji budżetowej, utrzymując równocześnie środki służące pobudzeniu wzrostu gospodarczego (w obszarach takich jak badania i innowacje, otoczenie biznesowe i konkurencja w sektorze usług). Niezbędne są dalsze działania na rynku pracy w celu podniesienia wskaźnika aktywności zawodowej, zwalczania bezrobocia strukturalnego, zmniejszenia bezrobocia wśród ludzi młodych i ograniczenia przedwczesnego kończenia przez nich nauki, a także lepsze powiązanie wysokości wynagrodzenia z wydajnością pracy.
Kontekst
Przyjęcie zaleceń dla poszczególnych krajów stanowi przedostatni krok w ramach europejskiego okresu oceny – półrocznego okresu intensywnej koordynacji polityki gospodarczej między UE a państwami członkowskimi. Rozpoczyna się on w styczniu, kiedy to Komisja przedkłada roczna analizę wzrostu gospodarczego zawierającą priorytety w zakresie polityki gospodarczej UE na najbliższy rok. Priorytety te są zatwierdzane przez szefów państw i rządów na marcowym posiedzeniu Rady Europejskiej. W kwietniu i maju państwa członkowskie przedstawiają swoje programy stabilności i programy konwergencji (dotyczące finansów publicznych) oraz krajowe programy reform (dotyczące reform strukturalnych i środków pobudzających wzrost gospodarczy), na które odpowiedź stanowią zalecenia Komisji. W ramach tego procesu Komisja oceniła również zobowiązania podjęte przez 23 państwa członkowskie, które przystąpiły do paktu euro plus, i wyniki tej oceny również zawarła w swoich zaleceniach.
Państwa członkowskie powinny dokonać wdrożenia tych zaleceń w ciągu kolejnych 12–18 miesięcy. W zaleceniach wezwano do przyspieszonego wdrożenia środków, które umożliwią osiągnięcie postępu w realizacji unijnej długoterminowej strategii gospodarczej, jaką jest strategia Europa 2020, z jej ambitnymi celami na poziomie krajowym i całej Unii, które mają być osiągnięte do końca bieżącej dekady w zakresie zatrudnienia, innowacji, edukacji, energii i włączenia społecznego.
Zalecenia stanowią wkład UE w kształtowanie polityki na poziomie krajowym. Państwa członkowskie pozostają odpowiedzialne za formułowanie własnej polityki gospodarczej i sporządzanie budżetów krajowych. Jednak powszechnie uznaje się dziś wagę naszego wzajemnego uzależnienia w obrębie Unii, a w szczególności w obrębie strefy euro. Z tego też powodu państwa członkowskie uzgodniły zbiór priorytetów gospodarczych wspólnych dla całej UE i zobowiązały się realizować je na szczeblu krajowym.
Zalecenia zostaną zatwierdzone przez szefów państw i rządów, z uwzględnieniem wspólnego zarządzania gospodarczego w UE oraz faktu, że Unia stanowi jeden obszar gospodarczy, który jest więcej niż tylko sumą 27 gospodarek krajowych. Realizując pierwszy europejski okres oceny, Unia uznaje wagę współzależności gospodarczych między swoimi członkami, wydając wspólnie wytyczne dla każdego państwa członkowskiego dotyczące jego przyszłej polityki budżetowej, gospodarczej i społecznej.
Każdy pakiet zaleceń opiera się na dogłębnej analizie sytuacji gospodarczej danego państwa członkowskiego, przedstawionej w opublikowanych również dzisiaj dokumentach roboczych służb Komisji. Założenia makroekonomiczne oceniono w świetle prognozy gospodarczej Komisji z wiosny tego roku. Środki krajowe określone w programach przeanalizowano w celu stwierdzenia, czy stanowią właściwą odpowiedź dla sprostania konkretnym wyzwaniom, przed którymi stoją poszczególne państwa członkowskie.
Dalsze kroki
Zalecenia będą przedmiotem obrad Rady ds. Gospodarczych i Finansowych oraz Rady ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Ochrony Konsumentów, a następnie zostaną przedyskutowane i zatwierdzone przez Radę Europejską na jej posiedzeniu w dniach 23–24 czerwca. Ich wdrożenie będzie w trakcie roku monitorowane przez Komisję i państwa członkowskie w drodze skrupulatnego i stałego procesu wzajemnej oceny. Komisja oceni postępy na poziomie UE w swojej kolejnej rocznej analizie wzrostu gospodarczego w styczniu 2012 r., a postępy każdego państwa członkowskiego w następnym pakiecie zaleceń dla poszczególnych krajów w czerwcu 2012 r.    

Zbigniew Gniatowski