Partnerskie związki w Polsce to fikcja
Partnerskim modelem rodziny określa się taki typ związku, w którym oboje małżonkowie pracują zawodowo oraz obydwoje poświęcają tyle samo czasu obowiązkom domowym i opiece nad dziećmi. W rzeczywistości niewiele spośród polskich rodzin spełnia te kryteria. Nadal przeważający jest model typowy. Pojawia się jednak wyraźna tendencja w społeczeństwie prowadząca do powszechnej akceptacji idei partnerstwa, niechętnie też przyznajmy, że żyjemy w związkach, w których relacje nie są oparte na wzajemnej współpracy jej członków.
Badacze wskazali na kilka przyczyn sprawiających, że określamy swoją rodzinę jako partnerską, która w rzeczywistości nie może tak być sklasyfikowana:
- definiowanie modelu partnerskiego jako partnerstwa odnoszącego się do całej płaszczyzny rodziny (sfera finansowania oraz sfera koordynacji wzajemnie się dopełniają),
- psychologiczna akceptacja partnerstwa „w ogóle”, podążanie za swego rodzaju poprawnością,
- brak ekonomicznego przełożenia pracy w gospodarstwie domowym, a w przypadku mężczyzn brak całościowego oglądu, ile ta praca wymaga wysiłku i czasu,
- racjonalne dostosowanie się modelu rodziny do sytuacji na rynku pracy, który charakteryzuje się niższymi zarobkami kobiet oraz mniejszą stabilnością pracy kobiet.
W świetle badań rysuje się „wypaczony” obraz rodziny opartej na partnerstwie. Ze względu na wszechobecną poprawność oraz modę na partnerstwo, śmiało przyznajemy, że na takich zasadach zbudowane są nasze związki. W rzeczywistości „po partnersku” w stosunku do obowiązków domowych nie znaczy „po równo”, a wręcz przeciwnie: znaczy tyle, że kobieta musi więcej. Badacze podkreślają, że takie zdanie mają zarówno kobiety jak i mężczyźni.
Prawdziwe partnerstwo
Tymczasem partnerstwo w rodzinie to związek oparty na zrównoważonym podziale prac domowych między obu parterów. Rodzice powinni też wspólnie uczestniczyć w opiece nad dziećmi. Zwiększenie udziału mężczyzny w opiece i wychowaniu dzieci może skutecznie przyczynić się do przełamania stereotypu mężczyzny jako nieobecnego w domu żywiciela rodziny. Dodatkowo współdziałanie i umiejętność wzajemnej komunikacji są cechami charakteryzującymi związki budowane na zasadach partnerskich. W takich rodzinach liczy się wparcie, wzajemne zrozumienie i wsłuchiwanie się w potrzeby drugiej osoby. Oprócz tego partnerstwo w rodzinie polega na dzieleniu się ryzykiem występującym na rynku pracy związanym z ewentualną utratą zatrudnienia. Pozytywną konsekwencją podziału obowiązków domowych jest możliwość rozwoju zawodowego kobiety na równi z mężczyzną. Dzięki temu kobieta może w pełni wymieniać się z mężem obowiązkami zdobywania środków finansowych dla rodziny.
Bariery w powstawaniu modeli rodziny opartych na partnerskich zasadach
Główną barierą dla kształtowania się w Polsce relacji w związkach opartych na partnerstwie jest czynnik ekonomiczny związany z dysproporcjami w zarobkach parterów. Utrzymująca się na rynku pracy tendencja – mężczyźni z reguły zarabiają więcej od kobiet – sprawia, że praca zawodowa kobiet ma mniejsze znaczenie dla budżetu rodziny – w ślad za tym w typowym jej modelu to kobiety są bardziej lub w całości obciążane obowiązkami domowymi. Aby doprowadzić do wyeliminowania tej bariery należy przeprowadzić radykalne zmiany na rynku pracy zmierzające do wyeliminowania dysproporcji w zarobkach kobiet i mężczyzn. Kolejną przeszkodą w upowszechnia modelu partnerskiego jest rodzicielstwo sprowadzające się w głównej mierze do macierzyństwa będącego bastionem tradycyjnego podziału ról. W tym obszarze konieczne są zmiany polegające na zwiększeniu udziału ojca w wychowaniu małego dziecka, uświadomienie zarówno kobietom jak i mężczyznom, że obecność ojca jest konieczna na każdym etapie życia dziecka i jego rola jest równie ważna jak matki.  

Bartosz Nawrocki