29 lutego w Zespole Szkół nr 1 im. Władysława Grabskiego w Lublinie odbędzie się turniej piłki nożnej, organizowany z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, podczas którego uczestnicy oddadzą hołd Wyklętym.
1 marca odbędą się oficjalne uroczystości, które rozpoczną się od złożenia wieńców przy Mogile-Pomniku Zamordowanych na Zamku Lubelskim w latach 1944-1954 na cmentarzu przy ul. Unickiej w Lublinie. Następnie na Placu Zamkowym odbędzie się apel pamięci. Zostaną również złożone wieńce pod pomnikami NSZ i WiN. Wierni będą modlić się w intencji poległych, pomordowanych i zmarłych Żołnierzy Wyklętych w kościele pw. Świętej Rodziny w Lublinie.
2 marca w uroczystościach wezmą udział uczniowie szkół – najpierw w Lublinie, a później w Hrubieszowie. Na budynku Zespołu Szkół nr 1 w Hrubieszowie zostanie odsłonięta tablica poświęcona Podziemnej Organizacji Młodzieży Polskiej,  zawiązanej przez uczniów ówczesnego hrubieszowskiego Technikum Mechanicznego i Gimnazjum Rolniczego. Uroczystości rozpoczną się o godz. 11 w budynku „A” ZS nr 1 w Hrubieszowie (ul. Zamojska 18A).
Podziemna Organizacja Młodzieży Polskiej (POMP) działała od września 1949 r. do sierpnia 1950 r. Na jej czele stał uczeń hrubieszowskiego Technikum Mechanicznego Bronisław Sarzyński „Kmicic”, a jego zastępcą został Zygmunt Urbaniak. Związek grupował głównie uczniów tej placówki i miejscowego Gimnazjum Rolniczego. POMP łączyła w swoim programie politycznym kwestie religijne i patriotyczne w myśl hasła: „Wiara, Niezawisłość, Wolność”. Jednym z jej głównych zadań był kolportaż antykomunistycznych ulotek na terenie Hrubieszowa. Wzywano w nich do podjęcia oporu i przygotowania się do walki z nowym okupantem:
„Polscy Żołnierze!!! Zbliża się dzień, kiedy mężnie staniemy na polu walki, będziemy stawiali naszą młodą pierś przeciwko temu, który nasz kraj wziął pod opiekę swoich ciernistych skrzydeł”.
W rocznicę urodzin Józefa Stalina jej członkowie zniszczyli związane z obchodami dekoracje w szkołach. Uczniowie z POMP nie prowadzili działalności wojskowej. Sama formacja miała strukturę komórkową, w miarę wzrostu liczby członków powstawały tzw. kadry (trójki), których w szczytowym momencie funkcjonowania było cztery. Na ich czele stali: Zygfryd Kuźmiński, Tadeusz Pachla, Zygmunt Baran i Józef Borzęcki. Każdy z rozpoczynających działalność podpisywał deklarację członkowską, jako „dowód świadomego wstąpienia do służby”. Aresztowania członków POMP rozpoczęły się w lipcu 1950 r.  W ich trakcie w ręce funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa wpadło archiwum organizacyjne. Znajdowały się w nim: Księga kadry POMP, Księga rozkazów Głównego Dowództwa POMP oraz raporty i rozkazy organizacji. Józef Borzęcki stanął przed Wojskowym Sądem Rejonowym (WSR) w Lublinie na sesji wyjazdowej w Zamościu 30 grudnia 1950 r., otrzymując wyrok 10 lat więzienia. Tego samego dnia zostali również skazani Władysław Olecki – na 6 lat, Edmund Lejnweber – na 5 lat, oraz Zygmunt Urbaniak – na 10 lat. Trzeba zaznaczyć, że Józefa Borzęckiego i Władysława Oleckiego sądzono w odrębnych procesach. 29 grudnia karę 5 lat więzienia orzeczono wobec Tadeusza Kosika. Bronisław Sarzyński zdołał zbiec z aresztu UB i ukrywał się do lutego 1951 r. kiedy to ponownie został aresztowany. Rozprawa w sprawie Bronisława Sarzyńskiego odbyła się 27 czerwca 1951 r. Został on wówczas skazany na 12 lat pozbawienia wolności. Każdemu ze skazanych postawiono zarzut usiłowania obalenia przemocą ustroju Polski Ludowej.
Warto również wspomnieć o drugiej organizacji istniejącej w Hrubieszowie a mianowicie o Polskiej Młodzieży Walczącej. Jej założycielem był uczeń ówczesnego Gimnazjum Handlowego, Jerzy Wachowski, a członkami wychowankowie tej szkoły oraz uczniowie Gimnazjum Ogólnokształcącego. Prowadzili oni działalność propagandową, starając się wpłynąć na miejscowe społeczeństwo, rozwieszając ulotki oraz wysyłając anonimowe listy do aktywnych działaczy partyjnych z PZPR i zetempowskich (ZMP). We wrześniu i grudniu 1950 r. także oni zostali skazani na kary od dwóch do ośmiu lat więzienia.
3 marca, o godz. 11, w Sali Błękitnej Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego (ul. Spokojna 4) odbędzie się konferencja popularnonaukowa, podczas której uczniowie z lubelskich szkół będą mogli poznać zarys dziejów podziemia antykomunistycznego w Polsce w latach 1944-1956. Dowiedzą się także, jak przywracana jest pamięć o Wyklętych. Przeprowadzony zostanie quiz, którego pytania będą dotyczyć wcześniej wysłuchanych wykładów. Na końcu wystąpi Norbert „Smoła” Smoliński z koncertem „Cześć i chwała bohaterom!”.
6 marca – na dzień przed 71. rocznicą wykonania wyroku śmierci na mjr. Hieronimie Dekutowskim ps. „Zapora” odbędą się uroczystości poświęcone pamięci „Zapory” i jego podkomendnych.
Program
Piątek, 28 lutego, g. 16.30
Konferencja popularno-naukowa „Żołnierze Wyklęci - historia i przywracanie pamięci”
* Grzegorz Makus (Oddziałowe Biuro Edukacji IPN w Lublinie) – Okoliczności śmierci ppor. Leona Taraszkiewicza „Jastrzębia”
* Dr Krzysztof Busse (Delegatura IPN w Radomiu) – „Sprawa Radecznicy” jako element walki władz komunistycznych z Kościołem rzymskokatolickim w Polsce
* Aneta Kołtun (Oddziałowe Archiwum IPN w Lublinie) – „Śladami zbrodni”. Lubelskie katownie aparatu represji w latach 1944-1954
* Artur Piekarz (Oddziałowe Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN w Lublinie) – Poszukiwania nieznanych miejsc pochówków ofiar systemów totalitarnych na Lubelszczyźnie w 2019 r.
* Łukasz Pasztaleniec (OBPiI IPN Lublin) – Poszukiwania Niezłomnych z Lubelszczyzny na terenie Warszawy, Wrocławia i Słupska
Organizatorzy: IPN Lublin.
Sobota, 29 lutego, g. 9.00
Zespół Szkół nr 1 im. Władysława Grabskiego w Lublinie, ul. Podwale 11
* I Lubelski Turniej Piłki Nożnej im. Żołnierzy Wyklętych
Organizatorzy: IPN Lublin, Brygada Wielonarodowa w Lublinie, Zespół Szkół nr 1 im. Władysława Grabskiego w Lublinie.
Niedziela, 1 marca – oficjalne uroczystości
* 9.00 Złożenie wieńców przy Mogile-Pomniku Zamordowanych na Zamku Lubelskim w latach 1944–1954 – cmentarz przy ul. Unickiej w Lublinie
* 9.30 Uroczystości na placu Zamkowym: apel pamięci, salwa honorowa, złożenie wieńców pod pomnikiem Zaporczyków i pod tablicą upamiętniającą ofiary więzienia na Zamku Lubelskim
* 10.45 Złożenie wieńców pod pomnikiem NSZ
* 11.00 Złożenie wieńców pod pomnikiem WiN
* 11.30 Msza w intencji poległych, pomordowanych i zmarłych Żołnierzy Wyklętych Kościół pw. Świętej Rodziny w Lublinie, ul. Jana Pawła II 11
Poniedziałek, 2 marca
* 10.00 Msza w intencji poległych, pomordowanych i zmarłych Żołnierzy Wyklętych Kościół pw. Świętego Michała Archanioła w Lublinie, ul. Fabryczna 19
* 10.45 Uroczystości na placu przed kościołem z udziałem dzieci i młodzieży szkół lubelskicch: złożenie wieńców, wykonanie utworów patriotycznych przez dzieci i młodzież
* 11.00 Odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej Podziemnej Organizacji Młodzieży Polskiej, która została zawiązana przez uczniów ówczesnego hrubieszowskiego Technikum Mechanicznego i Gimnazjum Rolniczego. Budynek „A” Zespołu Szkół nr 1 w Hrubieszowie (ul. Zamojska 18A). Organizatorzy: IPN Lublin, Zespół Szkół nr 1 Hrubieszowie
Wtorek, 3 marca, g. 11.00
Lubelski Urząd Wojewódzki, Sala Błękitna, ul. Spokojna 4
Sesja historyczna „Bohaterowie tacy jak Wy”
* Grzegorz Makus (OBEN IPN Lublin) – „Ostatnie Polskie Powstanie”. Zarys dziejów podziemia antykomunistycznego w Polsce 1944-1956
* Paweł Skrok (OBEN IPN Lublin) - „Dzieci Wolnej, Niepodległej, Świętej”. Przywracania pamięci o Żołnierzach Wyklętych
* Przeprowadzenie quizu Kahoot wśród uczestników konferencji
* Koncert „Cześć i chwała Bohaterom!” – Norbert „Smoła” Smoliński
Organizatorzy: IPN Lublin, Lubelski Urząd Wojewódzki.
Piątek, 6 marca
* 10.00 Msza Św. w intencji mjr. Hieronima Dekutowskiego ps. „Zapora” i jego podkomendnych, Kościół Garnizonowy, al. Racławickie 20;
* 11.15 Uroczyste złożenie kwiatów na symbolicznej mogile mjr. Hieronima Dekutowskiego ps. „Zapora” i jego podkomendnych. Cmentarz przy ul. Białej 3 w Lublinie;
* 11.30 Uroczyste złożenie kwiatów pod pomnikiem mjr. Hieronima Dekutowskiego ps. „Zapora” i jego podkomendnych. Skwer przed XXIX Liceum Ogólnokształcącym w Lublinie im. cc. mjr. Hieronima Dekutowskiego ps. „Zapora”, ul. Lipowa 25.


Dawid Florczak
asystent prasowy
Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Lublinie